ارزیابی تکامل کودکان

پایش مداوم مسیر رشد کودکان مهمترین اقدامی است که باید توسط والدین و متخصصان حوزه کودک مورد بررسی قرار بگیرد.

تکامل کودکان و ارزیابی آن یک فرآیند سیستماتیک است که به بررسی روند رشد کودکان در حیطه های مختلف می پردازد.

با این ارزیابی متخصصان متوجه میشوند که آیا کودک متناسب با سن تقویمی خود در حال پیشرفت است یا در معرض تاخیر تکاملی یا اختلال تکاملی قرار دارند.

قطعا این ارزیابی ها و پایش مداوم و منظم نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام مشکلات رشدی دارد و شروع مداخلات درمانی به موقع مسیر رشد کودکان را هموار و آسان تر می کند.

هر آنچه که باید در مورد ارزیابی تکامل کودکان بدانید

همه والدین باید نسبت به مسیر رشد و تکامل کودکان خود هوشیار باشند و در صورتی که علائم غیرطبیعی را مشاهده می کنند هر چه سریع تر موضوع را با متخصصین  باتجربه و حاذق در این زمینه مانند دکتر الهام میرمعینی در میان بگذارند.

ارزیابی تکامل کودکان یک پروسه علمی و تخصصی است که باید مرحله به مرحله انجام شود و می توان در هر مرحله میزان رشد و پیشرفت کودکان را در مقایسه با همسالان تقویمی خود بررسی نمود.

به طور کلی هدف اصلی از ارزیابی تکامل کودکان تشخیص به موقع تاخیر احتمالی در رشد کودکان است و اگر اختلالات رشدی تایید شود مداخلات درمانی زودهنگام با نتایج قابل قبولی همراه خواهد بود.

نکته بسیار مهمی که در مورد ارزیابی تکامل کودکان باید بدانید این است که اگر مشکلات رشدی زود تشخیص داده شود سایر اقدامات درمانی و توانبخشی بیشترین میزان اثرگذاری را دارد.

ضمن اینکه این کودکان می توانند با درمان به موقع از مشکلاتی که در آینده برای تحصیل و روند رفتار آنها اتفاق می افتد محفوظ بمانند.

تشخیص زودهنگام و ارزیابی تکامل کودکان باعث می‌شود تا والدین آگاهی علمی بالایی داشته باشند و بر کنترل و کاهش اضطراب آنها موثر است.

در این صورت اگر کودکان دچار اختلال یا مشکل در تکامل باشند برنامه ریزی های دقیق تر و هدفمندی برای آنها انجام می‌شود و می تواند مسیر زندگی کودکان را به طور اساسی و اصولی تغییر دهد.

نکته بسیار مهمی که در مورد ارزیابی تکامل کودکان باید بدانید این است که هر غربالگری مختص سن خاصی می باشد ۹ ماهگی، ۱۸ ماهگی، ۲۴ یا ۳۰ ماهگی و ۳ تا ۵ سالگی زمان طلایی برای ارزیابی روند رشد کودکان می باشد.

ارزیابی های مختص هر سن ضروری هستند و باید در زمان مقرر انجام پذیرد تا اختلالات احتمالی هرچه سریع تر مشخص شود.

پزشکان و متخصصانی که در این حوزه فعالیت می کنند با توجه به سن کودکان، هدف ارزیابی و موارد مشکوک پیش آمده از تست های متفاوتی استفاده می کنند که هر کدام از اعتبار علمی کافی برخوردار هستند.

در سراسر دنیا به عنوان اصول اصلی در تشخیص اختلالات رشد و تکامل کودکان مورد استفاده قرار می گیرند.

چطور رشد و تکامل طبیعی کودک را بررسی کنیم؟

یکی از مهمترین دغدغه والدین از زمان تولد فرزند آنها این است که چطور باید مسیر رشد و تکامل کودک خود را بررسی کنند و چطور متوجه شوند که فرزند آنها در مسیر طبیعی پیش می رود یا اختلالات احتمالی برای آنها اتفاق افتاده است.

بخشی از این بررسی ها در خانه و توسط والدین انجام میشود، اما بخشی دیگر باید توسط پزشک بررسی شود.

به طور کلی باید در ابتدا رشد جسمی کودک را بررسی کنید، می توانید قد، وزن و دور سر کودک را ماهانه اندازه گیری کرده و طبق نمودارهای استاندارد رشد مقایسه لازم را انجام دهید.

یکی از موضوعاتی که در این مورد وجود دارد ثبات مسیر رشد کودک است، نباید به اعداد و ارقام و بالا پایین بودن آن توجه کنید بلکه مسیر رشد باید یکنواخت و استاندارد پیش رود.

به یاد داشته باشید که کودکان از حدود ۳ ماهگی تکامل های حرکتی را به مرور زمان سپری می کنند، باید از ۳ تا ۴ ماهگی کودک بتواند گردن را کنترل کرده و در حدود ۶ ماهگی توانایی نشستن را داشته باشند.

ضمن اینکه کودکان باید تا ۹ ماهگی چهار دست و پا رفتن را آموزش دیده و از ۱۲ ماهگی به بعد ایستادن و راه رفتن را تمرین کنند.

اما مهم است که در این برهه زمانی به حرکات ظریف کودک هم دقت کنید، به عنوان مثال انتقال اشیا بین دو دست و گرفتن اشیا محکم می تواند از نشانه های رشد صحیح کودک باشد.

اگر این تاخیر بیش از ۲ تا ۳ ماه اتفاق می افتد و چنین پیشرفتی را در این سن ندارند باید برای بررسی به پزشک مراجعه کنید.

مسیر رشد و تکامل گفتاری و زبان کودکان را همواره باید بررسی کرد، کودکان از دوازده ماهگی به بعد چند کلمه معنادار می گویند و باید تا هجده ماهگی حداقل ۲۰ کلمه به طور واضح عنوان شود.

کودکان در دو سالگی می توانند جملات کوتاه دو کلمه ای را بیان کنند و اگر کودک تا دو سالگی هیچ نوع گفتاری ندارد و درکی از دستورات ساده والدین هم ندارند باید برای بررسی روند رشد و تکامل به پزشک مراجعه نمایید.

برای اینکه بتوانید رشد و تکامل کودکان را به درستی بررسی و پایش کنید باید به تکامل شناختی و ذهنی آنها نیز توجه کنید.

تکامل اجتماعی و عواطف کودکان از اهمیت بالایی برخوردارند که پایش آنها توسط والدین و پزشک صورت می پذیرد.

برای اینکه بتوانید تکامل کودکان را به درستی و به سادگی بررسی کنید می توانید از یک لیست ساده استفاده کرده و مهارت های مناسب سن کودک را یادداشت کنید و کودک را در هر سن با استانداردهای مربوطه مقایسه کنید.

حتی در این صورت متوجه خواهید شد که آیا کودک پسرفت تکامل نیز داشته است یا خیر و این موارد را به پزشک گزارش دهید.

آیا ارزیابی تکامل کودکان فقط برای موارد خاص است؟

شاید تصور کنید تا زمانی که کودک دچار اختلالات رشد نشود نیازی به پایش روند تکامل آنها نیست.

اما در حقیقت بررسی و ارزیابی تکامل کودکان در هر دوره سنی یکی از بخش های طبیعی و ضروری در مراقبت از سلامت کودکان است که باید بخشی از آنها را در خانه و بخشی را به کمک متخصصان و پزشکان انجام دهید.

گاهی اوقات کودکان با تاخیرهای پنهانی مواجه هستند که ممکن است تا ماه ها علائم واضحی نداشته باشند و والدین متوجه آن نشوند.

زمانی که برای ارزیابی تکامل کودکان به پزشک مراجعه می کنید متخصصان کوچکترین میزان اختلالات را نیز بررسی می کنند.

با هر فاکتور غیرطبیعی که مواجه شوند از تست های لازم برای بررسی رشد و تکامل کودکان استفاده می کنند تا متوجه شود کودک با چه نوع نقص هایی مواجه است و چه درمانی برای آنها موفقیت آمیز خواهد بود.

اساسا ارزیابی تکامل کودکان بخشی از مراقبت های روتین آنها محسوب می‌شود.

از این جهت است که پزشکان ویزیت های دوره ای کودک را بسیار ضروری دانسته و معتقدند که ارزیابی رشد کودک دقیقا باید مثل واکسیناسیون در زمان بندی مناسب انجام شود.

اگر نگرانی وجود نداشته باشد در پایش های بعدی والدین می توانند با حساسیت کمتری اقدام کنند.

در صورتی که متخصصان موارد مشکوک را مشاهده کنند در آینده نیز ادامه بررسی روند رشد و تکامل کودکان با حساسیت بیشتری همراه خواهد بود.

با این حال باید بدانید که غربالگری تکاملی مختص همه کودکان در همه گروه های سنی است اما ارزیابی تخصصی تکاملی تنها زمانی کاربرد دارد که کودک در شماره موارد مشکوک یا پرخطر قرار بگیرد.