پایش رشد کودکان

پایش رشد در کودکان به مجموعه ای از خدماتی گفته می‌شود که با هدف ارزیابی صحیح و نظارت بر سلامت کودکان انجام می پذیرد.

زمانی که صحبت از پایش رشد کودکان می‌شود پزشکان خدماتی از جمله معاینه پزشکی، ارزیابی رشد جسمی و مهارت های حرکتی کودکان را بررسی می کنند.

در این فرایند پزشکان ارزیابی دقیقی از مهارت های زبانی و ارتباطی کودکان دارند و البته رشد اجتماعی آنها نیز بررسی می‌شود.

در پایش رشد کودکان پزشک در مورد عادات غذایی کودکان و الگوهای خواب آنها نیز سوالاتی را از والدین می پرسند و در صورت نیاز اقدامات موثر برای اصلاح وضعیت موجود انجام می‌شود.

اهمیت پایش رشد کودک

اهمیت پایش رشد در کودکان بسیار زیاد است زیرا تاثیر زیادی بر سلامت عمومی کودکان داشته و به نوعی ضامن سلامت آنها در بزرگسالی خواهد بود.

مهمترین هدف از انجام پایش رشد در کودکان شناسایی زود هنگام مشکلاتی است که در روند رشد یا رفتار کودکان اتفاق می افتد.

اگر تاخیر رشد و اختلالات رفتاری سریع تر شناسایی شود امکان مداخلات درمانی به موقع وجود دارد و نتایج درمان اثربخش خواهد بود.

پایش رشد در کودکان با هدف ارزیابی سلامت کلی آنها انجام می‌شود.

مهم است که وضعیت فیزیکی کودکان و سیستم تغذیه آنها به درستی بررسی شود و هرگونه کاستی در این سیستم به والدین گوشزد خواهد شد.

اهمیت پایش رشد کودکان زمانی مشخص می‌شود که متخصصان آموزش ها و اطلاعات کاربردی را در اختیار والدین قرار می دهند.

اگر والدین در زمینه رشد و پرورش کودکان اطلاعات جامع تری داشته باشند می توانند به درستی از ابزارهای حمایتی استفاده کرده و قطعاً با رفتار صحیح با کودکان به رشد بهتر آنها کمک خواهند کرد.

اهمیت پایش رشد کودکان زمانی مشخص می‌شود که علاوه بر توجه به وضعیت جسمانی و رشد کودکان به تقویت روابط اجتماعی و پیشگیری از مشکلات روانی در آینده می پردازند.

متخصصان در این زمینه تجربه بالایی داشته و تا حد زیادی می توانند والدین را در این خصوص راهنمایی کنند.

نکات مهم در پایش رشد کودکان

از نکات بسیار مهمی که در پایش رشد کودکان باید به آن توجه کنید این است که این فرایند باید به طور منظم انجام شود.

به ویژه در سال های اولیه زندگی برای اینکه مسیر رشد کودکان و سلامت آنها به دقت بررسی شود حتماً در فواصل زمانی کوتاه و مشخص شده از طرف پزشک این اقدام ضروری را انجام دهید.

هر جلسه که برای پایش رشد کودکان به پزشک مراجعه می کنید متخصصان قد و وزن کودکان را با حد استاندارد مقایسه کرده و به والدین خواهند گفت که کودک در کدام قسمت منحنی رشد قرار می گیرد.

در صورت نیاز می توان اصلاحات لازم را انجام داد و کودک را به نمودار استاندارد نزدیک نمود.

یکی از نکات مهمی که در مورد پایش رشد کودکان وجود دارد این است که این ارزیابی چندین جنبه دارد.

متخصصان با ارزیابی همزمان شرایط فیزیکی، شناختی، اجتماعی و عاطفی کودکان تصویر جامع تری از وضعیت کودک خواهند داشت و در صورت نیاز می توانند اقدامات لازم را برای اصلاح موقعیت انجام دهند.

تشخیص اختلالات رشدی

مهمترین هدف از انجام پایش رشد کودکان تشخیص به موقع اختلالات رشدی است.

از بدو تولد همه کودکان باید تحت نظارت پزشک متخصص قرار بگیرند.

اگر پایش صحیح کودکان به طور مرتب انجام شود اختلالات رشدی در آنها نیز خیلی زود مشخص خواهد شد.

در نتیجه درمانی که پزشک در دوران کودکی انجام می دهد کاملاً مثمر ثمر بوده و مشکلات مختلف را در بزرگسالی ایجاد نمی کند.

درمان زودهنگام اختلالات رشدی

به طور کلی باید بدانید که هدف اصلی از انجام پایش رشد کودکان درمان سریع اختلالات رشدی است.

اگر متخصصان اختلالات رشد را در مرحله اولیه تشخیص دهند قطعاً درمان های ساده تر اما موثر انجام می‌شود.

نه تنها کودکان با مشکلی مواجه نمی‌شوند بلکه والدین با دردسر و حتی هزینه های بالای درمان در آینده مواجه نخواهند شد.

چرا پایش رشد اهمیت دارد؟

برای اینکه بتوانید از سلامت کودکان خود به درستی مراقبت کنید انجام پایش رشد را در اولویت قرار دهید.

پایش رشد کودکان بنا به دلایل مختلفی از اهمیت بالا برخوردار است که در ادامه بیشتر در مورد آن صحبت می کنیم:

شناسایی سریع تر مشکلات

یکی از اهداف مهم برای انجام پایش رشد کودکان شناسایی زود هنگام و به موقع مشکلات پزشکی است.

اگر تاخیری در رشد کودک وجود داشته باشد یا اختلالات رفتاری شکل بگیرد می توان با شناسایی سریع این عوارض مداخلات درمانی را به موقع انجام داد.

ارزیابی سلامت عمومی

یکی از اهداف پایش رشد کودکان ارزیابی سلامت کلی بدن است.

اگر سلامت عمومی کودکان به طور مرتب بررسی شود هیچگونه نگرانی برای رشد جسمانی و سلامت ذهنی و روانی آنها وجود ندارد.

رشد و توسعه مناسب

در پایش رشد کودکان پزشک متخصصی همچون دکتر الهام میرمعینی تمام مهارت های حرکتی، زبانی و اجتماعی کودک را ارزیابی می کند.

اگر مسیر توسعه کودک در حالت طبیعی پیش رود قطعاً پزشک این اطمینان را به والدین می دهد که هیچ مشکلی وجود ندارد.

اگر در مهارت های مختلف نقض یا کاستی وجود داشته باشد باید سریعاً برای رفع آن اقدام کرد.

آموزش والدین

یکی از دلایل حائز اهمیت برای پایش رشد کودکان آموزش های کاربردی و کلیدی است که به والدین داده می‌شود.

آموزش ها در قالب استفاده از ابزارها و حمایت عاطفی کودکان است که باعث می‌شود کودک از نظر روانی و جسمانی رشد مناسبی داشته باشد و در آینده مشکلات تحصیلی یا اجتماعی برای آنها رخ نمی دهد.

شاخص‌های رشد کودک

شاخص رشد کودکان مجموعه ای از ارزیابی و اندازه گیری های دقیق است که به پزشک کمک می‌ کند تا سلامت و روند رشد جسمانی کودکان را دقیق تر تحت نظر بگیرند.

قد و وزن

قد و وزن کودکان از مهمترین نشانه های رشد فیزیکی هستند که از بدو تولد به طور مرتب اندازه گیری می‌شود تا بتوان روند رشد جسمانی کودک را به دقت ارزیابی نمود.

اگر وزن کودک هر بار که اندازه‌گیری می‌شود در محدوده نرمال باشد نشان از سلامت عمومی و تغذیه صحیح دارد.

با اندازه گیری این شاخص های مهم پزشک متوجه می‌شود که آیا مشکلاتی مثل سوء تغذیه، بیماری های مزمن یا اختلالات هورمونی وجود دارد یا خیر.

البته پزشک بر اساس اندازه گیری وزن و قد کودکان الگوهای تغذیه ای مناسبی را به آنها ارائه می دهند که در صورت نیاز باید به دقت رعایت شود.

دور سر

یکی دیگر از شاخص های مهم جهت ارزیابی رشد کودکان اندازه گیری دور سر است که معمولاً در نوزادی انجام می‌شود و تا دو سالگی این فرایند تکرار خواهد شد.

اندازه گیری دور سر به عنوان شاخص رشد مغز و توسعه عصبی کودکان است.

اگر تغییر غیر عادی در اندازه دور سر وجود داشته باشد ممکن است نشانه ای از مشکلات اختلال رشد مغزی باشد.

رشد حرکتی و گفتاری

برای ارزیابی شاخص های رشد کودکان پزشک سیستم حرکتی و گفتاری کودکان را مطابق با سن آنها بررسی می کند.

شاخص رشد حرکتی کوچک شامل فعالیت هایی مثل نوشتن و گرفتن انواع ابزارها در دست می باشد که مرتبط با توانایی های شناختی و اجتماعی کودک است.

رشد حرکتی بزرگ شامل فعالیت هایی مثل دویدن، راه رفتن و نشستن است که تعیین کننده توانایی حرکتی کودکان و تطابق آن با استانداردهای سنی می باشد.

پایش رشد در سنین مختلف

پایش رشد کودکان در سنین مختلف بسیار حائز اهمیت است.

در هر دوره سنی شاخص ها و استانداردهایی در نظر گرفته می‌شود که می توان وضعیت جسمانی کودک را با شاخص استاندارد مقایسه نمود.

از تولد تا ۱ سالگی

از بدو تولد تا یک سالگی پایش رشد کودکان بسیار مهم است، در این دوره سنی علاوه بر قد، وزن و دور سر کودکان، رشد حرکتی آنها نیز بررسی می‌شود.

نوزادان در سنین ۰ تا ۳ ماه باید بتوانند حرکات غیرارادی مثل لگد زدن یا چرخش سر را انجام دهند.

از ۴ تا ۶ ماهگی کودک باید بتواند با حمایت والدین در حالت نشسته قرار گرفته یا چرخش به سمت شکم و پهلو را انجام دهد.

از سن ۶ ماهگی تا ۱۲ ماهگی کودک باید توانایی خزیدن بر روی زمین را داشته باشد یا بتواند با لوازم حمایتی ایستاده و شروع به راه رفتن کند.

در بازه زمانی صفر تا ۱۲ ماه کودک باید رشد گفتاری هم داشته باشد به گونه ای که می توانند صداهای بی معنا تولید کرده یا تقلید صدا انجام دهند.

در این سن کودکان باید کاملاً به صدا و نور واکنش نشان دهند که نشان از سلامت بینایی و شنیداری آنها دارد.

1 تا 3 سالگی

بعد از یک سالگی روند رشد کودکان همچنان سریع است به گونه ای که شاخص ها برای اندازه‌گیری کمی تغییر کرده و علاوه بر قد، وزن و و دور سر کودک توجه ویژه ای به رشد حرکتی و گفتاری آنها می کنند.

از ۱ تا ۳ سال کودکان باید توانایی حرکت های بزرگ مثل پریدن و یا دویدن را داشته باشند و به درستی از قاشق و چنگال استفاده کنند یا برای نقاشی کشیدن مداد را در دست بگیرند.

در این سن رشد گفتاری کودک نیز به طور دقیق بررسی می‌شود.

به گونه ای که باید بتوانند احساسات و نیازهای خود را با کلمات ساده بیان کنند و از دستورالعمل های ساده درک درستی داشته باشند.

 3تا 6 سالگی

در سنین ۳ تا ۶ سالگی شاخص های رشد کودکان مانند گذشته بررسی خواهد شد.

علاوه بر پایش قد و وزن کودکان رشد حرکتی و گفتاری آنها نیز به طور اختصاصی بررسی می‌شود به گونه ای که دویدن، پرش و بازی های جمعی را انجام دهند.

البته بتوانند جملات پیچیده تری را بیان کرده یا با دیگران به خوبی گفتگو کنند.

هر چند وقت یکبار باید اندازه‌های کودک گرفته شود؟

پایش رشد کودکان برای همه سنین یکسان و مشابه نیست.

برای اندازه گیری منظم قد، وزن و دور سر کودکان پزشکان با توجه به شرایط سنی فواصل زمانی خاصی را مشخص می کنند.

معمولاً از بدو تولد تا ۶ ماهگی نیاز است که روند رشد فیزیک کودک هر ماه به طور منظم بررسی شود.

از ۶ ماهگی تا یک سالگی می توان این فاصله زمانی را بیشتر کرد و هر دو ماه یکبار اندازه گیری انجام می پذیرد.

در صورت نیاز بعد از یک سالگی تا دو سالگی این فاصله زمانی به سه ماه افزایش پیدا می کند.

اگر رشد کودک در این محدوده زمانی مشکل خاصی نداشته باشد می توان سرعت پایش رشد را کمتر کرد.

بعد از دو سالگی تا سه سالگی رشد کودک به تدریج کندتر می‌شود و بهتر است که هر ۶ ماه یکبار اندازه گیری قد و وزن و دور سر کودک انجام شود. .

نقش تغذیه و خواب در رشد سالم کودک

از مهمترین نیازهای عاطفی کودکان باید به تغذیه و خواب مناسب اشاره کرد.

مهم است که مواد مغذی و انواع ویتامین ها از طریق مواد خوراکی در اختیار بدن کودک قرار بگیرد.

اگر کودکان تغذیه مناسب داشته باشند و در کنار آن فعالیت آنها مناسب باشد رشد فیزیکی بدون اختلال صورت می پذیرد.

برای رشد استخوان ها، عضلات و مغز استفاده از پروتئین، ویتامین ها، مواد معدنی و چربی سالم ضروری می باشد.

در کنار تغذیه داشتن خواب کافی و با کیفیت نقش بسیار مهمی در رشد سالم کودکان دارد.

اگر کودک خواب مناسب و عمیق داشته باشند نه تنها باعث رشد جسمانی می‌شود بلکه توسعه مغزی نیز اتفاق می افتد.

در خواب عمیق هورمون رشد به طور طبیعی ترشح می‌شود و باعث می‌شود تا کودکان از نظر جسمانی دچار کمبود رشد نشوند.

اگر خواب کودک به درستی انجام شود مهارت های یادگیری و حافظه کودک نیز تقویت می‌شود.